Çocuklarda Ağız Bakımı Nasıl Yapılmalıdır?

Ağız Bakımı Doğumla Birlikte Başlar

Çocuklarda ağız bakımı, ilk diş sürmeden çok önce, bebeklik döneminde başlar. Henüz dişi olmayan bebeklerde bile beslenme sonrası ağızda kalan süt artıkları, bakterilerin çoğalması için uygun bir ortam oluşturur. Bu nedenle her emzirme ya da biberonla beslenme sonrasında bebeğin diş etleri ve dili, temiz bir gazlı bez veya tülbent hafifçe nemlendirilerek nazikçe silinmelidir.

İlk süt dişleri genellikle 6–12 ay arasında sürmeye başlar. Dişlerin ağza çıkmasıyla birlikte çürük yapıcı bakteriler diş yüzeylerine tutunabilir hâle gelir; bu yüzden süren her diş günde en az bir kez temiz bir bezle silinmeli ya da yumuşak bir silikon parmak fırçasıyla temizlenmelidir.

Fırçalama Alışkanlığı Nasıl Kazandırılır?

İlk dişlerin sürmesiyle birlikte yaşa uygun, küçük başlıklı ve yumuşak kıllı bir çocuk diş fırçasına geçilebilir. Fırçalama alışkanlığını 2–3 yaşlarından itibaren oyunlaştırarak kazandırmak en sağlıklı yoldur: önce çocuğun kendisinin denemesine izin verin, ardından fırçalamayı mutlaka bir ebeveyn tamamlasın. El becerileri yeterince gelişene kadar — genellikle ilkokul çağına dek — son kontrol ebeveynde olmalıdır.

Diş macununda belirleyici olan miktar ve gözetimdir. Küçük çocuklar macunu yutma eğiliminde olduğundan, üç yaşından küçüklerde pirinç tanesi, üç yaşından sonra bezelye büyüklüğünde macun yeterlidir. Çocuğunuza macunu yutmamayı ve fırçalama sonunda tükürmeyi öğretin; çocuğunuzun yaşına hangi macunun uygun olduğunu diş hekiminize danışarak netleştirebilirsiniz.

Alışkanlığı kalıcı yapan küçük dokunuşlar

• Günde iki kez, mümkünse hep aynı saatlerde fırçalayarak bir rutin oluşturun.
• Çocuğunuzla birlikte fırçalayın; ebeveynini taklit eden çocuk alışkanlığı daha kolay benimser.
• Kum saati, şarkı veya fırçalama uygulamalarıyla süreyi eğlenceli hâle getirin.
• Korkutmak yerine takdir edin; diş hekimini ve fırçalamayı ceza diliyle anlatmaktan kaçının.

Süt Dişleri ve 6 Yaş Dişlerinin Önemi

Süt dişleri "nasıl olsa düşecek" diye ihmal edilmemelidir. Çiğneme ve konuşma gelişimine katkılarının yanı sıra, altlarından gelecek kalıcı dişler için yer tutucu görevi görürler. Çürük nedeniyle erken kaybedilen bir süt dişi, komşu dişlerin boşluğa doğru devrilmesine ve ileride çapraşıklık gibi ortodontik sorunlara zemin hazırlayabilir.

Kalıcı dişler yaklaşık 6–7 yaşlarında sürmeye başlar. Bu dönemde süt azı dişlerinin arkasından çıkan 6 yaş dişleri (ilk büyük azılar) sıklıkla süt dişi sanılır ve gözden kaçar. Derin oluklu çiğneme yüzeyleri nedeniyle çürüğe en açık dişler arasında yer alırlar; üstelik çürüyüp çekilmek zorunda kalan kalıcı bir dişin yerine doğal yenisi gelmez. Bu yüzden 6 yaş dişlerinin sürdüğü dönemde diş hekimi kontrolü özellikle önemlidir.

Koruyucu Uygulamalar: Flor ve Fissür Örtücü

Düzenli ev bakımına ek olarak diş hekiminiz, çürük riskine göre koruyucu uygulamalar önerebilir. Flor vernik ve fissür örtücü bunların başında gelir: flor vernik diş minesini asit ataklarına karşı güçlendirirken, fissür örtücü azı dişlerin fırça kıllarının ulaşamadığı derin oluklarını ince bir koruyucu tabakayla kapatır. Her ikisi de kısa süren, anestezi gerektirmeyen ve çocuklar tarafından kolay tolere edilen işlemlerdir.

Çocuğun diş hekimiyle ilk tanışmasının bir şikâyetle değil, tanışma muayenesiyle olması korku gelişimini önler. Çocuk ve aile diş hekimliği yaklaşımında ilk kontrol, ilk dişin sürmesiyle birlikte ve en geç bir yaş civarında önerilir; sonrasında hekiminizin belirleyeceği aralıklarla — genellikle altı ayda bir — düzenli kontrole devam edilir.

Hangi Belirtilerde Beklemeden Hekime Başvurmalı?

Aşağıdaki durumlardan herhangi birini fark ettiğinizde rutin kontrolü beklemeden diş hekiminize danışmanız önerilir:

• Dişlerde beyaz tebeşirimsi lekeler, kahverengi veya siyah noktalar (başlayan çürüğün işareti olabilir)
• Sıcak-soğuk hassasiyeti, yemek yerken kaçınma veya diş ağrısı
• Diş etinde kızarıklık, şişlik ya da fırçalarken kanama
• Düşme veya çarpma sonrası kırılan, yer değiştiren ya da sallanan diş
• Bakıma rağmen geçmeyen ağız kokusu

Çocuklarda diş ağrısı ve küçük kazalar çoğu zaman akşam saatlerinde fark edilir. ÖzbuDent'in İstanbul'un iki yakasına yayılan 8 şubesi her gün 09:00–03:00 arasında hizmet verdiği için, geç saatte ortaya çıkan şikâyetlerde bile aynı gün muayene mümkündür.